اشتباهات رایج در قالبگیری که باعث خرابی مدل میشود
- نویسنده: سامان فومن
- بدون دیدگاه
گاهی قالب از نظر ظاهری هیچ مشکلی ندارد، اما چند ساعت بعد، مدل گچی نشان میدهد یک خطای کوچک تمام دقت کار را از بین برده است.
بیشتر ایرادهایی که روی مدل دیده میشوند، نتیجه اشتباهات سادهای هستند که هنگام قالبگیری یا حتی بعد از آن اتفاق میافتند.
در این بخش، مهمترین خطاها را بررسی میکنیم و دقیقاً میگوییم چگونه از خراب شدن مدل جلوگیری کنید.
نکته مهم! مشکل همیشه از ماده قالبگیری نیست
وقتی مدل نهایی دقت لازم را ندارد، معمولاً اولین چیزی که زیر سؤال میرود ماده قالبگیری است. گاهی اگر همان ماده با تکنیک صحیح استفاده شود، نتیجه کاملاً متفاوت خواهد بود.
چرا مدل خراب میشود؟
خرابی مدل معمولاً به یکی از این مشکلات ختم میشود:
- جزئیات دندان یا لبههای تراش بهطور کامل ثبت نشدهاند.
- روی مدل حباب یا فضای خالی دیده میشود.
- قالب بعد از خارج شدن از دهان تغییر شکل داده است.
- ابعاد مدل با وضعیت واقعی دهان بیمار مطابقت ندارد.
- بخشی از قالب پاره شده یا ماده از تری جدا شده است.
اگر یکی از این موارد را مشاهده کردید، مشکل از همان مرحلهای شروع شده که دقت قالب از بین رفته است؛ نه زمانی که مدل گچی ساخته شده است.
اگر مدل خراب شده، احتمالاً مشکل در یکی از این سه مرحله است
تقریباً تمام خطاهایی که باعث خراب شدن مدل میشوند، در سه گروه قرار میگیرند.
۱. خطا در انتخاب تجهیزات و مواد
استفاده از تری نامناسب، انتخاب ماده قالبگیری اشتباه برای نوع درمان یا استفاده نکردن از چسب تری در قالبگیریهای سیلیکونی، از همان ابتدا احتمال ایجاد خطا را بالا میبرد.
اگر ضخامت ماده قالبگیری در بخشهای مختلف یکسان نباشد، انتظار یک مدل دقیق را نداشته باشید.
۲. خطا هنگام قالبگیری
این مرحله بیشترین سهم را در خرابی مدل دارد.
مواردی مانند نسبت اشتباه آب و پودر آلژینات، مخلوط نکردن صحیح ماده، تأخیر در قرار دادن تری داخل دهان، حرکت دادن تری تا قبل از گیرش کامل یا خارج کردن قالب با حرکت چرخشی، همگی باعث ایجاد اعوجاج یا ثبت ناقص جزئیات میشوند.
۳. خطا بعد از قالبگیری
گاهی قالب کاملاً صحیح گرفته شده، اما به دلیل نگهداری نامناسب، کیفیت آن قبل از ساخت مدل از بین میرود.
تأخیر در ریختن گچ، ضدعفونی غیراصولی، نگهداری قالب در محیط خشک یا قرار دادن آن در آب برای مدت طولانی، همگی میتوانند باعث تغییر ابعاد قالب شوند.
به همین دلیل، کیفیت قالب فقط به لحظه خارج شدن از دهان بیمار وابسته نیست؛ نحوه نگهداری آن تا زمان ریختن گچ نیز به همان اندازه اهمیت دارد.
چگونه تشخیص دهیم مشکل از کجاست؟
برای پیدا کردن علت خرابی مدل، به ظاهر آن دقت کنید. معمولاً هر ایراد، یک علت مشخص دارد.
- اگر حبابهای متعدد روی مدل میبینید، مشکل اغلب به مخلوط کردن غیراصولی ماده، ورود هوا هنگام ریختن گچ یا باقی ماندن رطوبت روی قالب قبل از ریختن گچ مربوط است.
- اگر لبههای تراش یا جزئیات دندان ثبت نشدهاند، معمولاً تری بهدرستی در جای خود قرار نگرفته، ماده قالبگیری به همه نواحی نرسیده یا قالب زودتر از زمان مناسب خارج شده است.
- اگر ابعاد مدل با دهان بیمار مطابقت ندارد، احتمال تغییر ابعاد قالب به دلیل نگهداری نامناسب یا تأخیر در ریختن گچ زیاد است.
- اگر بخشی از قالب پاره شده است، ضخامت ماده در آن ناحیه کم بوده، زمان خارج کردن قالب مناسب نبوده یا ماده قالبگیری استحکام کافی نداشته است.
- اگر ماده از تری جدا شده است، در بیشتر موارد از چسب تری استفاده نشده یا تری بهدرستی آمادهسازی نشده است.
تشخیص درست علت خرابی، مهمتر از تعویض برند ماده قالبگیری است. وقتی بدانید خطا دقیقاً در کدام مرحله رخ داده، میتوانید در قالبگیری بعدی همان مشکل را برطرف کنید و از تکرار دوباره آن جلوگیری کنید.
۷ اشتباهی که هنگام قالبگیری اتفاق میافتد و مستقیماً دقت مدل را از بین میبرد
بیشتر ایرادهایی که روی مدل گچی دیده میشوند، ریشه در زمان قالبگیری دارند. اگر این ۷ اشتباه را کنترل کنید، احتمال خراب شدن قالب و نیاز به قالبگیری مجدد بهمراتب کمتر میشود.
۱. انتخاب اشتباه تری
اگر تری کوچک باشد، ماده قالبگیری همه نواحی را بهطور کامل پوشش نمیدهد و جزئیات ثبت نمیشوند.
اگر هم بیش از حد بزرگ باشد، ضخامت ماده در قسمتهای مختلف یکسان نخواهد بود و احتمال تغییر شکل قالب افزایش پیدا میکند.
راهحل: قبل از قالبگیری، تری را داخل دهان امتحان کنید.
تری باید بدون فشار به بافتها، تمام ناحیه موردنظر را پوشش دهد و فضای یکنواختی برای ماده قالبگیری ایجاد کند.
۲. آماده نکردن تری
در قالبگیری با سیلیکون، اگر از چسب تری استفاده نکنید یا تری تمیز و خشک نباشد، ممکن است ماده از تری جدا شود و قالب هنگام خارج کردن تغییر شکل بدهد.
چسب تری باعث میشود ماده قالبگیری هنگام خارج کردن قالب از تری جدا نشود و احتمال تغییر شکل قالب کاهش پیدا کند.
راهحل: تری را قبل از استفاده تمیز و خشک کنید و در قالبگیریهای سیلیکونی، از چسب مخصوص همان سیستم قالبگیری استفاده کنید.
۳. رعایت نکردن نسبت صحیح آب و پودر
در آلژینات، آب بیشتر از مقدار استاندارد استحکام قالب را کاهش میدهد و آب کمتر باعث میشود ماده زودتر سفت شود و جزئیات بهطور کامل ثبت نشوند.
راهحل: نسبت آب و پودر را دقیقاً طبق دستورالعمل همان برند اندازهگیری کنید و از اندازهگیری چشمی پرهیز کنید.
۴. مخلوط کردن غیراصولی ماده
اگر ماده بهخوبی مخلوط نشود، تودههای پودر و حباب هوا داخل آن باقی میمانند. این موضوع دقت ثبت جزئیات را کاهش میدهد و احتمال ایجاد حباب روی مدل را افزایش میدهد.
راهحل: ماده را تا رسیدن به یک بافت کاملاً یکنواخت و بدون توده مخلوط کنید و بلافاصله قالبگیری را شروع کنید.
۵. تأخیر در قرار دادن تری داخل دهان
مواد قالبگیری از لحظه اختلاط شروع به گیرش میکنند. اگر در قرار دادن تری تأخیر ایجاد شود، ماده خاصیت جریانپذیری خود را از دست میدهد و جزئیات ظریف بهخوبی ثبت نمیشوند.
راهحل: قبل از شروع، تمام وسایل را آماده کنید و بلافاصله بعد از مخلوط کردن ماده، تری را داخل دهان قرار دهید.
۶. حرکت دادن تری هنگام گیرش
هرگونه حرکت تری قبل از کامل شدن گیرش ماده، باعث تغییر شکل قالب میشود. این تغییر ممکن است با چشم دیده نشود، اما روی دقت مدل و تطابق پروتز تأثیر میگذارد.
راهحل: بعد از قرار دادن تری، آن را تا پایان زمان گیرش کاملاً ثابت نگه دارید و از بیمار بخواهید فک خود را حرکت ندهد.
۷. خارج کردن قالب به روش نادرست
اگر قالب قبل از کامل شدن گیرش خارج شود یا هنگام خارج کردن به آن حرکت چرخشی بدهید، احتمال پارگی یا اعوجاج قالب زیاد است.
راهحل: ابتدا از کامل شدن گیرش ماده مطمئن شوید، سپس قالب را با یک حرکت سریع و در امتداد مسیر خروج از دهان خارج کنید. اگر قالب پارگی، تغییر شکل یا ثبت ناقص جزئیات دارد، آن را استفاده نکنید و دوباره قالبگیری انجام دهید.
بعد از خارج کردن قالب، این ۵ اشتباه میتوانند تمام زحمات شما را از بین ببرند
اگر قالب را بدون نقص از دهان بیمار خارج کردهاید، تصور نکنید کار تمام شده است.
از این مرحله به بعد هم چند اشتباه رایج وجود دارد که میتوانند دقت قالب را کاهش دهند و باعث شوند مدل نهایی با شرایط واقعی دهان بیمار مطابقت نداشته باشد.
قالب را با فشار زیاد نشویید
بعد از خارج کردن قالب، فقط کافی است بزاق و آلودگیهای سطحی را با جریان ملایم آب پاک کنید. شستشو با فشار زیاد یا استفاده از برس، ممکن است جزئیات ظریف قالب را از بین ببرد.
قالب را بیشتر از زمان لازم ضدعفونی نکنید
ضدعفونی کردن ضروری است، اما باقی ماندن طولانیمدت قالب در محلول ضدعفونی میتواند روی پایداری ابعادی بعضی مواد قالبگیری اثر بگذارد.
برای جلوگیری از این مشکل، از محلول سازگار با نوع ماده استفاده کنید و زمان توصیهشده توسط سازنده را رعایت کنید.
نگهداری نادرست قالب، دقت آن را از بین میبرد
بعضی افراد قالب را روی میز کار رها میکنند و بعضی دیگر آن را داخل آب قرار میدهند؛ هر دو روش اشتباه است. خشک شدن یا جذب رطوبت، هر دو باعث تغییر ابعاد قالب میشوند.
بهترین کار این است که قالب را مطابق دستورالعمل سازنده نگهداری کنید و تا زمان ساخت مدل، از تغییر رطوبت آن جلوگیری شود.
ریختن گچ را به تعویق نیندازید
هرچه زمان بیشتری از قالبگیری بگذرد، احتمال تغییر ابعاد قالب بیشتر میشود؛ بهویژه در قالبهای آلژینات.
اگر میخواهید مدل نهایی بیشترین دقت را داشته باشد، گچ را در اولین فرصت و در بازه زمانی توصیهشده توسط سازنده داخل قالب بریزید.
گچ را یکباره داخل قالب نریزید
یکی از دلایل ایجاد حباب روی مدل، نحوه نادرست ریختن گچ است. وقتی گچ با سرعت یا حجم زیاد وارد قالب میشود، هوا فرصت خروج پیدا نمیکند و داخل مدل محبوس میشود.
گچ را از یک نقطه و بهآرامی وارد قالب کنید تا بهتدریج تمام قسمتها را پر کند و احتمال ایجاد حباب به حداقل برسد.
آیا هر ایرادی در قالب، نیاز به قالبگیری مجدد دارد؟
خیر.
همه ایرادها به معنای تکرار قالبگیری نیستند. مهم این است که نقص ایجادشده روی دقت ترمیم نهایی تأثیر بگذارد یا خیر. قبل از ارسال قالب به لابراتوار، این موارد را بررسی کنید:
- حبابهای کوچک خارج از ناحیه درمان: معمولاً مشکلی ایجاد نمیکنند و در بیشتر موارد نیازی به قالبگیری مجدد نیست.
- حباب روی لبه تراش یا سطح اکلوزال: این نواحی باید بدون نقص ثبت شوند. در غیر این صورت، قالبگیری را تکرار کنید.
- پارگی در نواحی غیرحساس: اگر پارگی روی ثبت جزئیات تأثیر نداشته باشد، ممکن است قالب قابل استفاده باشد؛ اما باید با دقت بررسی شود.
- پارگی در لبه تراش یا حاشیه آمادهسازی: این قالب قابل اعتماد نیست و باید دوباره گرفته شود.
- ثبت ناقص لبه تراش یا بافتهای موردنیاز: اگر بخشی از جزئیات ثبت نشده باشد، لابراتوار قادر به جبران آن نیست. قالبگیری مجدد ضروری است.
- جدا شدن ماده قالبگیری از تری: این اتفاق معمولاً باعث تغییر شکل قالب میشود. از چنین قالبی استفاده نکنید.
- اعوجاج یا تغییر شکل قابل مشاهده: هرگونه تغییر شکل، دقت مدل را کاهش میدهد و ادامه کار با این قالب توصیه نمیشود.
اگر بین «ارسال» و «تکرار قالبگیری» مردد هستید، قالبگیری را تکرار کنید
در کارهای پروتزی، تردید معمولاً به معنی وجود یک ایراد است. اگر احساس میکنید قالب کیفیت لازم را ندارد، امیدوار نباشید که لابراتوار مشکل را برطرف کند.
وقتی اطلاعات بهدرستی ثبت نشده باشند، هیچ مرحلهای بعد از قالبگیری نمیتواند آن را جبران کند.
کیفیت مدل از همان لحظه قالبگیری تعیین میشود
هیچ ماده قالبگیری یا لابراتوار حرفهای نمیتواند اطلاعاتی را که از ابتدا بهدرستی ثبت نشدهاند، جبران کند.
اگر در هر مرحله، از انتخاب تجهیزات تا بررسی نهایی قالب، چند دقیقه بیشتر برای کنترل کیفیت زمان بگذارید، احتمال خطا بهمراتب کمتر میشود و نتیجه نهایی نیز دقت بالاتری خواهد داشت.
در بسیاری از موارد، تصمیم به تکرار یک قالب مشکوک، بهترین تصمیمی است که میتوانید برای موفقیت درمان بگیرید.
مطالب مرتبط
محصولات قالبگیری با کیفیت : ست قالبگیری بوناسیل
